Τα ανιστόρητα

Για την ιστορία την ξεχασμένη και την αλήθεια των πραγμάτων, ας πούμε κάτι γνωστό και άγνωστο ταυτόχρονα.

            Άραγε υπήρξε ποτέ αυτοκρατορία με το όνομα Βυζάντιο; Σαφώς ΟΧΙ! Πρόκειται για μια ανιστόρητη περιπέτεια ονομάτων με σκοπό την υποβάθμιση και  την υποτίμηση  του Ελληνικού – Ορθόδοξου πολιτισμού. Την ονομασία Βυζάντιο επέβαλαν από το 1562 οι Φράγκοι. Η αυτοκρατορία πάντοτε και μέχρι το τέλος της ήταν Ρωμαϊκή – Ελληνική. Ο τελευταίος αυτοκράτορας, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, υπογράφει ως «αυτοκράτωρ των Ρωμαίων και των Ελλήνων».

Τα πράγματα εξελίχθηκαν ως εξής: Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μετά την επικράτηση του χριστιανισμού, επί Μ. Κων/νου και μαζί με όλες τις αναγκαίες αλλαγές που συνέβησαν τότε, απέκτησε σταδιακά Ελληνικό χαρακτήρα και ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας «μετακόμισε» από τη Ρώμη στη Βασιλεύουσα, στη Νέα Ρώμη. Εμείς οι Έλληνες ονομαζόμαστε και Ρωμαίοι – Ρωμηοί, ποτέ όμως Βυζαντινοί!!! Τελικά, καλώς ή κακώς, ο όρος Βυζάντιο επεκράτησε και τώρα ισχύει.

Ο Βυζαντινός πολιτισμός

Από τον λεγόμενο Ελληνικό πολιτισμό, σε όλη του τη διαχρονικότητα, το κομμάτι που παραμένει ζωντανό, εμπνέει και στηρίζει ανθρώπους, δημιουργείται και αναπαράγεται και χρησιμοποιείται ως τρόπος ζωής και συμπεριφοράς και ζωντανή πολιτιστική συνέχεια, είναι αναμφίβολα ο Βυζαντινός πολιτισμός, το Βυζάντιο.

Κάποιοι θα αντιδράσουν λίγο παράξενα ακούγοντας αυτές τις σκέψεις, το ξέρω. Είναι αλήθεια πως το χριστιανικό λιβάνι ενοχλεί…

Ας εξετάσουμε μερικές εκφράσεις αυτού του πολιτισμού.

Η Μουσική

Ό,τι ονομάζουμε σήμερα Ελληνική μουσική παράδοση, εκφράζεται μόνο μέσα από τη Βυζαντινή μας μουσική και το παιδί της, το Δημοτικό τραγούδι. Μέσα στους Χριστιανικούς αιώνες η μουσική έκφραση της Εκκλησίας πήρε τη μορφή της Βυζαντινής μουσικής και έφτιαξε μια τεράστια σε όγκο, μοναδική σε ποιότητα, αφάνταστη σε ποικιλία και ανεξάντλητους τρόπους μουσικής έκφρασης ακόμη και σήμερα… Φυσικά όλα αυτά βρίσκονται έξω και μακριά από τα ελληνικά Σχολεία και τα Δημόσια  Ωδεία…

Πρόκειται για μια μουσική που δεν διεγείρει το «θρησκευτικό συναίσθημα»,  όπως η δυτικότροπη πολυφωνική, αλλά δημιουργεί γνήσια έκφραση αισθημάτων, καθαρά βιώματα, κατάνυξη, … μετάνοια.

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ,  σ’  ό,τι αφορά στον τομέα της μουσικής, κυκλοφορεί στις μέρες μας σε κασέτες, σε δίσκους και σε CD.  Είναι εκπληκτικό αυτό που συμβαίνει. Κι όμως, ποιος άλλος λαός της Ευρώπης, της τόσο ξακουστής, ακούει τους ύμνους και την ποίησή του, για παράδειγμα του 8ου  μ. Χ. αιώνα σε ζωντανή εκτέλεση; Αυτό σημαίνει σίγουρα πολιτιστική συνέχεια, Παράδοση.

Η Ζωγραφική

Η Εθνική μας ζωγραφική έκφραση είναι και αυτή Βυζαντινή. Οι εικόνες που έχουμε στις εκκλησιές μας, στα εικονοστάσια των σπιτιών μας, στα ξωκλήσια του βουνού και του κάμπου με το αναμμένο καντηλάκι και τον εσπερινό λιβανωτό, τότε που το «φως ιλαρόν» ακούγεται, όπου οι Ορθόδοξοι ζουν, σημαίνουν και Τούτες  τη συνέχεια, τον πολιτισμό την Παράδοσή μας.

Πόσα αίματα χύθηκαν γι’  αυτές τις εικόνες! Τι εξορίες και διωγμοί, τι κείμενα και αποφάσεις Συνόδων!

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ μέσα από σχήματα, χρώματα, μορφές και ΦΩΣ. Κι ο λόγος σιωπηλός κι ανήμπορος και η καρδιά σκιρτώσα. «Μνήμη του λαού μου» σε κάθε πρόναο, σε κάθε κόγχη, σε κάθε τρούλο, στην πιο απόκρυφη γωνιά του σπιτιού μας, στις αίθουσες διδασκαλίας στα Σχολεία μας… παντού, πάντοτε, νυν και αεί.

Ο Λόγος

Κι έρχεται ο λόγος. Χειμαρρώδης, γοργός, μελωδικός, σαφής, περίτεχνος, ποιητικός, λόγος ζων ανά τους αιώνες. Καθημερινά ο Ορθόδοξος λαός μας Λειτουργείται με τον λόγο του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου ατόφιο, και γνήσιο, ή τον άλλο του μεγάλου Βασιλείου. Ακούει τους ύμνους του Ιωάννου Δαμασκηνού ή του Ρωμανού του Μελωδού. Προσεύχεται με τα ίδια λόγια στην Παναγιά, τον Πρόδρομο και σε όλους τους Αγίους. Τέτοιο γεγονός πολιτιστικό – γλωσσικό, μυσταγωγίας, σε λόγους και έννοιες, σε πνευματικές αναβάσεις, είναι θαύμα.

Αυτός ο λόγος, και φιλολογικά και θεολογικά, δημιουργεί στους μετέχοντες, συνειδητά – ασυνείδητατην αίσθηση ότι είναι η Παιδεία ενός μεγάλου και ανεπανάληπτου πολιτισμού. Αυτός ο λόγος των Πατέρων και των Αγίων μας  είναι η συνέχεια του άλλου λόγου, των Αρχαίων ημών προγόνων.

Στα Σχολεία μας όμως συμβαίνει και άλλο εξωφρενικό. Η διδασκαλία δεν περιλαμβάνει κείμενα της Βυζαντινής περιόδου και από την Αρχαία περίοδο, με τεράστιο χρονικό άλμα, πηγαίνουμε στα Νέα Ελληνικά. Τι παραλογισμός!

Αλλά και η μη συμμετοχή στην Ορθόδοξη λατρεία μας, ζημίωσε και ζημιώνει τους μη μετέχοντες, όχι μόνο πνευματικά, αλλά και γλωσσικά.

Κάθε λειτουργική πράξη  των Ορθοδόξων είναι κοινωνικό γεγονός και πανηγύρι χαράς. Μέσα από το «θεατρικό» στήσιμο της Θείας Λειτουργίας, ξαναζούμε τη σκηνοθετική δομή της Αρχαίας Τραγωδίας. Συμμετέχουμε και μεις στο Γεγονός, που τελείται εμπρός μας, μαζί με τους χορούς των ψαλτών και τον «κορυφαίο», τον ιερέα. Όλα  αυτά τα ζούμε αυθόρμητα, μέσα από κινήσεις, πράξεις, ενέργειες, που τις αισθανόμαστε, τις ψελλίζουμε, τις αποδεχόμαστε.

«Της Δικαιοσύνης Ήλιε νοητέ» μας έμαθαν να τραγουδάμε ο Οδυσσέας Ελύτης και  ο Μίκης Θεοδωράκης. Βλέπεις, για παράδειγμα, ολόκληρο το κατάμεστο Ηρώδειο να υμνεί τον «Ήλιο της Δικαιοσύνης»… Ξέρετε πόσες φορές αυτή η φράση επαναλαμβάνεται στους Χριστουγεννιάτικους  και  στους Αναστάσιμους ύμνους;  Αμέτρητες…!!!

«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ,

Χριστέ, ο Θεός,

ο τον εκ μήτρας

του φωτός εστερημένον…»,

γράφει ένα τροπάριο της Κυριακής του Τυφλού · είναι η ΣΤ΄ Κυριακή μετά το Πάσχα.

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ στην καρδιά και στα χείλη , ίσως, όσων λόγω «προοδευτικότητας» θεωρούν τον εαυτό τους … άθεο.

Τι να πεις; Τελικά ο Θεός δεν αφήνει κανένα να χαθεί…

Η αιτία της πολιτιστικής δημιουργίας

            Όλα αυτά και πολλά άλλα αμέτρητα κείμενα, απόψεις, θεωρίες, διαμάχες, διαφωνίες, αίματα, θυσίες, μαρτύρια… ένα τρόπο ζωής εκφράζουν, με ιδανικό το «Άλλο», που είναι ταυτόχρονα πίστη και δύναμη. Η Βασιλεία του Θεού  «εντός ημών».

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ προέκυψε σαν αποτέλεσμα της παρουσίας Εκείνου,  που αλλοίωσε την ιστορία και τον κόσμο με τη Χάρη Του, το Λόγο Του, τη Ζωή Του, τη Θυσία Του, Την Ανάσταση και την Ανάληψή Του. Τελικά με την Αγάπη Του.

Όπως η Άγια – Σοφιά έγινε το ορατό – πνευματικό κέντρο της Αυτοκρατορίας, έτσι και ο Λόγος του Θεού, Η Σοφία του Θεού, το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, έγινε το κέντρο του πολιτισμού και κυριολεκτικά Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ.

Τι παρακίνησε να φτιαχτεί αυτός ο πολιτισμός και να διατηρηθεί ζωντανός  μέχρι και σήμερα; Ας το πούμε ξεκάθαρα · το ιδανικό της ζωής που απορρέει από την πίστη στο Θεάνθρωπο Κύριο.

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ τελικά, είναι ο αγώνας των ταπεινών του λαού, των αρχόντων, και των αυτοκρατόρων να αγιασθούν αγωνιζόμενοι πνευματικά, λειτουργικά, εκκλησιαστικά.  Να γίνουν ναοί και δοχεία της Χάριτος. Γι’  αυτό δημιούργησαν μια Θεανθρωποκεντρική ζωή. Γι’  αυτό αγάπησαν και σεβάστηκαν τον άνθρωπο.

 

Κισσιώτης Στέφανος
Θεολόγος

0 Σχόλια

Άφησε ένα σχόλιο

©2017 Eikonografies.com - Community & Media Όροι χρήσης | Cookies | Επικοινωνία | Design and Development by Studio el Greco

Κοινοποιήσεις
ή

Συνδεθείτε με τα στοιχεία σας

ή    

Ξεχάσατε τα στοιχεία σας;

ή

Create Account