Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τὶς ἐλάχιστες γλῶσσες τοῦ κόσμου ποὺ διατηρήθηκε ἑνιαία καὶ ἀδιάσπαστη χιλιετίες. Πράγματι, ἡ Ἑλληνικὴ εἶναι ἡ μόνη εὐρωπαϊκὴ γλῶσσα ποὺ μιλιέται χωρὶς διακοπὴ ἐπὶ 4.000 χρόνια καὶ γράφεται ἐπὶ 3.500 χρόνια. Εἶναι γεγονὸς ἐπίσης ὅτι, ὅπως καὶ ὅλες οἱ ἄλλες γλῶσσες τῆς οἰκουμένης, ὑπέστη καὶ αὐτὴ σημαντικὲς ἀλλαγὲς καὶ διαφοροποιήσεις κατὰ τὴ μακραίωνη ἐξέλιξή της, καθὼς ἀλλάζει ἀναπόδραστα καθετὶ τὸ ζωντανὸ – διατήρησε ὡστόσο ἀλώβητη τὴν ἱστορική της ἑνότητα καὶ συνέπεια, παρέχοντας ἔτσι ἀδιαφιλονίκητες μαρτυρίες γιὰ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια καὶ ἑνότητα συνάμα τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ ἄποψη ἐν προκειμένῳ τοῦ ἔγκριτου ἑλληνιστῆ Robert Browning εἶναι, νομίζουμε, ἀπόλυτα εὔλογη – ὅτι δηλαδὴ «δὲν ἀποτελεῖ ὑπερβολὴ νὰ ὑποστηριχθεῖ πὼς ἡ Ἑλληνικὴ δὲν εἶναι μιὰ σειρὰ ἀπὸ ξεχωριστὲς γλῶσσες ἀλλὰ μία καὶ ἑνιαία γλῶσσα, καὶ ὅτι ἂν κάποιος ἐπιθυμεῖ νὰ μάθει Ἑλληνικά, δὲν ἔχει ἰδιαίτερη σημασία ἂν θὰ ἀρχίσει ἀπὸ τὸν Ὅμηρο, τὸν Πλάτωνα, τὴν Καινὴ Διαθήκη ἢ τὸ ἔπος τοῦ Διγενῆ Ἀκρίτα».

Καὶ ὁ ἑνιαῖος χαρακτῆρας τῆς Ἑλληνικῆς μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἑδράζεται σὲ τρεῖς κυρίως παράγοντες: στὴν ἐτυμολογικὴ συνέπεια καὶ συνέχεια τοῦ λεξιλογίου της, στὴ διαχρονικὴ ὁμοιομορφία τῆς γραφῆς της καὶ στὴν ὀργανική, τὴ δομικὴ, θὰ λέγαμε, συνοχή της. Ἔτσι, κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσει ὅτι χιλιάδες λέξεις ἢ ἐτυμολογικὲς ρίζες, ὅπως καὶ οἱ παραγωγικοσυνθετικοὶ μηχανισμοί τους – μὲ ἄλλα λόγια τὸ κύριο σῶμα τῆς Ἑλληνικῆς-, εἶναι κατὰ τὸ μεγαλύτερο μέρος ὁλόιδιες καὶ κοινὲς σὲ ὅλες τὶς ἱστορικὲς περιόδους καὶ φάσεις τῆς μακραίωνης διαδρομῆς της. Ὅταν λόγου χάριν προφέρουμε τὶς λέξεις θάλασσα, οὐρανός, δῆμος, δημοκρατία, τραγωδία, κωμωδία, θάνατος, τέλος, μοῖρα, τύχη κ.λπ., θὰ λέγαμε ὅτι κατὰ τινα τρόπον «ἐπικοινωνοῦμε» νοερὰ μὲ ἐκείνους τοὺς κατοίκους αὐτῆς τῆς χώρας, ποὺ ἔζησαν χιλιάδες χρόνια πρὶν ἀπὸ ἐμᾶς καὶ χρησιμοποίησαν τὶς ἴδιες αὐτὲς λέξεις μὲ τὴν ἴδια περίπου σημασία. Ἐξάλλου, στὴ διάρκεια ὅλων αὐτῶν τῶν αἰώνων οἱ λέξεις παριστάνονταν μὲ τὰ ἴδια γράμματα ἀπὸ τότε ὡς σήμερα – εἰδικότερα ἀπὸ τὸν 8ο αἰ. π.Χ. ὅπου ἀνάγονται οἱ πρῶτες ἐπιγραφὲς σὲ ἀλφαβητικὴ γραφή, ὅπως εἶναι ἐπὶ παραδείγματι οἱ γνωστὲς ἐπιγραφὲς τοῦ Διπύλου (περίπου 740-730 π.Χ.) καὶ τοῦ κυπέλλου τοῦ Νέστορα (δεύτερο μισὸ τοῦ 8ου αἰ. π.Χ.). Πρόσφατα μάλιστα συναρπαστικὲς ἀνακαλύψεις ἐγχάρακτων γλωσσικῶν θραυσμάτων στὴν Αἴγυπτο καὶ στὴν Κεντρικὴ Ἰταλία, τὰ ὁποῖα χρονολογοῦνται ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 8ου αἰ. π.Χ., συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς θεωρίας ὅτι ἡ προσαρμογὴ τοῦ φοινικικοῦ ἀλφαβήτου σὲ ἑλληνικὸ ἔγινε κατὰ τὸν 9ο αἰ. π.Χ. ἢ καὶ ἀκόμη νωρίτερα στὴν εὐρύτερη περιοχὴ τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ὀργανικὴ συνοχὴ τῆς Ἑλληνικῆς, ποὺ ἀποτελεῖ τὸν τρίτο παράγοντα τῆς διαχρονικῆς της ἑνότητας, εἶναι ὄντως παραδειγματική· γιατὶ μπορεῖ νὰ ὑπέστη, ὡς ζωντανὸς ὀργανισμός, πολλὲς καὶ ποικίλες μεταβολὲς στὴ δομή της – ἰδιαίτερα ἐπὶ τοῦ φωνολογικοῦ πεδίου, στὴ διάρκεια τῆς ἑλληνιστικῆς κυρίως ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποία σφυρηλατήθηκε, καθὼς γνωρίζουμε, καὶ ἡ φυσιογνωμία τῆς Νεοελληνικῆς -, ἀλλὰ οἱ ἀλλαγὲς αὐτὲς δὲν μπόρεσαν νὰ ἀλλοιώσουν τὸν ἐσώτερο ὀργανισμό της, τὰ θεμελιώδη χαρακτηριστικὰ τῆς ταυτότητάς της.

Οὔτε λοιπὸν ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ εἶναι νεκρὴ γλῶσσα, σὰν τὴ Λατινική, ὅπως εἰπώθηκε πρόσφατα, ἀλλὰ ζωντανὴ καὶ θάλλουσα παρουσία μέσα στὸν κορμὸ τῆς Νεοελληνικῆς, ἀφοῦ ζωντανὴ καὶ σφριγηλὴ παραμένει ἕως σήμερα ἡ μία καὶ ἑνιαία Ἑλληνική. Ἀξίζει πράγματι νὰ ἀναφέρουμε μερικὰ ἐνδεικτικὰ παραδείγματα μὲ κάποια χονδρικὰ ποσοστά: Ἀπὸ τὶς 110 λέξεις ποὺ περιέχουν καὶ τὰ δύο μαζὶ προοίμια τῆς «Ἰλιάδας» καὶ τῆς «Ὀδύσσειας» (8ος αἰ. π.Χ.) τὸ ἕνα τρίτο καὶ πλέον ἀπὸ αὐτὲς χρησιμοποιοῦνται μὲ τὸν ἕναν ἢ τὸν ἄλλον τρόπο ἀτόφιες καὶ ὁλοζώντανες στὴ Νεοελληνική, ἐνῷ οἱ ὑπόλοιπες γίνονται ἀμέσως κατανοητὲς μὲ τὴ βοήθεια ἐλάχιστων ἐξηγητικῶν σχολίων. Ἀπὸ τὶς περίπου 500 λέξεις ποὺ περιλαμβάνει ὁ γνωστὸς λόγος τοῦ Λυσία «Ὑπὲρ Ἀδυνάτου» (5ος αἰ. π.Χ.) μόνο τὸ ἕνα τρίτο περίπου ἀπὸ αὐτὲς εἶναι κάπως δύσληπτες γιὰ τοὺς Νεοέλληνες, ἐνῷ οἱ ὑπόλοιπες εἶναι σὲ εὐρύτατη χρήση στὴ Νεοελληνική. Ἀπὸ τὶς 4.900 λέξεις τῆς Καινῆς Διαθήκης (1ος-2ος αἰ. μ.Χ.) κατὰ τὸν Γεώργιο Χατζιδάκι, τὸν πατέρα τῆς ἑλληνικῆς Γλωσσολογίας, οἱ μισὲς περίπου, δηλαδὴ οἱ 2.280, χρησιμοποιοῦνται εὐρέως καὶ σήμερα, οἱ 2.220 εἶναι εὐκολονόητες ἀπὸ τοὺς Νεοέλληνες καὶ μόνο περίπου 400 χρειάζονται ἑρμηνευτικὸ σχολιασμό, γιὰ νὰ γίνουν κατανοητές. Τέλος, ἀπὸ τὶς περίπου 800 λέξεις ποὺ περιέχουν οἱ 24 οἶκοι ἢ στάσεις τοῦ «Ἀκάθιστου Ὕμνου» (πιθανὸν 7ος αἰ. μ.Χ.), περίπου τὸ ἕνα τρίτο ἀπὸ αὐτὲς ἀπαιτοῦν ἐξηγητικὰ σχόλια, γιὰ νὰ καταστοῦν εὔληπτες, ἐνῷ οἱ ὑπόλοιπες εἶναι σὲ κοινὴ χρήση στὴ Νεοελληνική. Καὶ γιὰ ἕνα μικρὸ μέτρο σύγκρισης μὲ τὰ παραπάνω ἀναφερόμενα ποσοστὰ ἀρκεῖ νὰ ἐπισημάνουμε τοῦτο μόνο: Κείμενα τῆς ἀρχαιότερης Ἀγγλικῆς εἶναι σχεδὸν ἀκατάληπτα ἀπὸ τοὺς σύγχρονους Ἄγγλους χωρὶς κατάλληλα ἑρμηνεύματα. Κανεὶς ὅμως ἕως τώρα δὲν χαρακτήρισε τὰ παλαιότερα Ἀγγλικά «νεκρὴ γλῶσσα», οὔτε πρότεινε νὰ περιοριστεῖ στὸ ἐλάχιστο ἡ διδασκαλία τους στὴ δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση.

 Γεράσιμος Ἀ. Μαρκαντωνάτος, διδάκτωρ Κλασικῆς Φιλολογίας – Συγγραφέας

 

 

 

0 Σχόλια

Άφησε ένα σχόλιο

©2018 Eikonografies.com - Community & Media Όροι χρήσης | Cookies | Επικοινωνία | Design and Development by Studio el Greco

Αλλάξαμε όνομα και μεταφερθήκαμε.

 

Ελάτε στο el Romio ή απλά στο Ρωμηός

Στις Εικονογραφίες χρησιμοποιούμε cookie προκειμένου να μπορούμε να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία. Μάθετε περισσότερα  OK!

©2016 Eikonografies.com - Community & Media

Αλλάξαμε όνομα και μεταφερθήκαμε.

 

Ελάτε στο el Romio ή απλά στο Ρωμηός

Στις Εικονογραφίες χρησιμοποιούμε cookie προκειμένου να μπορούμε να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία. Μάθετε περισσότερα  OK!

©2016 Eikonografies.com - Community & Media

ή

Συνδεθείτε με τα στοιχεία σας

Ξεχάσατε τα στοιχεία σας;